24 ادامهء مسئلهء 2 و شرائط الرّضاع ( الخامس ) . . . . . 29 / 7 / 80 بقى هنا شىءٌ : در زمان ما متعارف شده كه مادران ملتزم به شير دادن فرزند خود نيستند ، گاهى هم كم شير مىدهند ، يا اصلًا شير نمىدهند ، در حالى كه علم تأكيد بر اين معنا دارد كه شير مادر سبب سلامت مادر و فرزند است و شير ندادن موجب مىشود كه بچّه در معرض بيمارى قرار گيرد و ضعيف شود ، حتّى شير مادر در ميزان هوش و رشد عقلى كودك ، مؤثّر است و از طرف ديگر مادر هم در معرض بيمارىها واقع مىشود ( مثل سرطان پستان ) . جالب اين است كه در روايات هم علاوه بر آيات ، ( ظاهر آيهء « و الوالدات يرضعن » امر است ) بر شير دادن تأكيد شده و ثواب‌هاى عظيمى براى آن بيان شده است . * . . . عن ابى خالد الكعبى ، عن ابى عبد اللَّه عليه السلام انّ رسول اللَّه صلى الله عليه و آله قال : ايّما امرأة دُفعت من بيت زوجها شيئاً . . . فإذا ارضعت كان لها بكل مصّة ( مكيدن ) كعدل عتق محرّر من ولد اسماعيل ، فاذا فرغت من رضاعه ضرب ملك كريم على جنبها و قال استأنفي العمل ( تمام گذشته آمرزيده شد ) فقد غفر لك . « 1 » * . . . عن طلحة بن زيد ، عن ابى عبد اللَّه عليه السلام قال : قال امير المؤمنين عليه السلام : ما من لبن رضع به الصّبى اعظم بركة عليه من لبن امّه . « 2 » معلوم مىشود كه شير زنان ديگر و لو شير انسان است ؛ به شير مادر نمىرسد ، چون اين شير با بچه از يك ريشه هستند و مجانست با بدن دارد . * . . . قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله : . . . فاذا وضعت حملها و أخذت فى رضاعه ، فما يمصّ الولد مصّة من لبن امّه ، الّا كان بين يديها نوراً ساطعاً يوم القيامة ، يعجب من رآها من الاوّلين و الآخرين . . . « 3 » * . . . قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله : ليس للصّبى لبن خير من لبن امّه . « 4 » اين احاديث نشان مىدهد ، آن روزى كه هنوز اين مسائل كشف نشده بود به شير مادر اهميّت داده شده تا مادران شير دادن را ترك نكنند و براى تشويق آنها به شير دادن ، اين ثوابها ذكر شده است . [ الشرط الخامس : الكميّة ] الشرط الخامس : الكميّة ، و هى بلوغه حدّاً معيّناً ، فلا يكفى مسمّى الرّضاع و لا رضعة كاملة ، و له تحديدات و تقديرات ثلاثة : الأثر و الزمان و العدد ؛ و اىّ منها حصل كفى فى نشر الحرمة ، و لا يبعد كون الاثر هو الاصل و الباقيان امارتان عليه ، لكن لا يترك الاحتياط لو فرض حصول احدهما دونه ، فأمّا الاثر فهو أن يرضع به مقدار نبت اللحم و شدّ العظم ، و امّا الزمان فهو أن يرتضع من المرأة يوماً و ليلة مع اتصالهما بأن يكون غذاؤه فى هذه المدّة منحصراً بلبن المرأة ، و أمّا العدد فهو أن يرتضع منها خمس عشرة رضعة كاملة . عنوان مسأله : شرط پنجم از شرائط رضاع ، در مورد كميّت رضاع است ، آيا هر مقدار رضاع ، در نشر حرمت كافى است يا كميّتى لازم است ؟ امام در تحرير الوسيله در ذيل عنوان شرط خامس مىفرمايد كميّتى لازم است ، سپس تقديرات سه‌گانه‌اى را بيان مىكند : 1 - تقدير به اثر ( به مقدارى شير بخورد كه انبات لحم و اشتداد عظم حاصل شود ) . 2 - تقدير به زمان ( يك شبانه روز كامل بدون اينكه غذاى ديگرى بخورد ، شير بخورد ) . 3 - تقدير به عدد ( پانزده مرتبه يا ده مرتبه شير بخورد ) . بعد امام مىفرمايد ، بعيد نيست كه اين سه در يك رديف نباشند ، چون يكى اصل است كه همان اثر است و دوتاى ديگر امارهء بر انبات لحم و شدّ عظم هستند . اين مسأله بسيار مهم و داراى پيچ و خم زيادى است و صاحب جواهر در حدود بيست و پنج صفحه از آن بحث مىكند . چنين مسأله‌اى كه داراى اهمّيّت است و بين شيعه و سنّى اختلافى است ، بايد در مقاماتى از آن بحث شود : مقام اوّل : اقوال خاصّه و عامّه . مقام دوّم : آيا مسمّاى رضاع كافى است ؟ مقام سوّم : بررسى معيارهاى سه‌گانه . مقام چهارم : رتبهء معيارهاى سه‌گانه . مقام پنجم : آيا معيارهاى سه‌گانه با هم هماهنگى دارند ؟ آيا 24 ساعت با شدّ عظم و انبات لحم مىتواند هم تراز باشد ؟ و يا 24 ساعت با ده يا پانزده مرتبه چگونه سازگار است . البتّه بحث ديگرى هم در مقدار هر رضعه است كه در پايان به آن خواهيم پرداخت .

--> ( 1 ) ح 1 ، باب 67 از ابواب احكام الاولاد . ( 2 ) ح 2 ، باب 68 از ابواب احكام الاولاد . ( 3 ) مستدرك ، ج 15 ، ح 1 ، باب 47 از ابواب احكام الاولاد . ( 4 ) مستدرك ، ج 15 ، ح 1 ، باب 48 از ابواب احكام الاولاد .